Türkçe · Anlam bilgisi · Ortaokul · LGS
Söz Sanatları
Anlatımı güçlendirmek için kullanılan benzetme, kişileştirme, konuşturma, abartma ve karşıtlık (zıtlık) sanatları.
Ne zaman kullanılır?
- Benzetme (teşbih): Bir varlığı bir özellik bakımından daha güçlü bir varlığa benzetmek: Kar gibi beyaz elleri vardı. Aslan gibi güçlü.
- Kişileştirme (teşhis): İnsan dışındaki varlıklara insana ait özellikler vermek: Güneş bize gülümsüyordu. Ağaçlar rüzgârda dans ediyordu.
- Konuşturma (intak): İnsan dışındaki varlıkları konuşturmak: Çınar ağacı, "Yüz yıldır buradayım." dedi. Konuşturma olan her yerde kişileştirme de vardır.
- Abartma (mübalağa): Bir durumu olduğundan çok büyük ya da küçük göstermek: Gözlerinden sel gibi yaşlar aktı. Bin kere söyledim.
- Karşıtlık (tezat): Zıt kavramları bir arada kullanmak: Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz. (ağlamak - gülmek)
Yapı
| Benzetme | benzeyen + gibi/kadar + benzetilen | Bal gibi tatlı |
|---|---|---|
| Kişileştirme | insan dışı varlık + insan özelliği | Deniz öfkeyle köpürdü. |
| Konuşturma | insan dışı varlık konuşur | Kalem, "Yoruldum" dedi. |
| Abartma | aşırı büyütme/küçültme | Dünyalar kadar ödevim var. |
| Karşıtlık | zıt kavramlar birlikte | Gece gündüz, ağlamak gülmek |
Örnekler
- Yıldızlar gökyüzünde göz kırpıyordu.kişileştirme
- Saçları altın gibi parlıyordu.benzetme
- Bu çanta bir ton çekiyor.abartma
- Kimi güldü kimi ağladı o gün.karşıtlık
Sık yapılan hatalar
- ✗ Her "gibi" içeren cümlede benzetme vardır.✓ "Gibi" her zaman benzetme yapmaz."Sanki yağmur yağacak gibi" tahmin bildirir; benzetme değildir.
- ✗ Konuşturma ile kişileştirme ayrı şeylerdir, birlikte olmaz.✓ Konuşturma olan yerde kişileştirme de vardır.Konuşmak insana ait bir özelliktir.
- ✗ "Ağaç kesildi." cümlesinde kişileştirme vardır.✓ Kişileştirme yoktur.Kesilmek ağaca ait gerçek bir durumdur, insana özgü değil.