Türkçe · Sözcük türleri · Ortaokul · LGS
İsimler (Adlar)
Varlıkları, kavramları ve düşünceleri karşılayan sözcükler: özel ve cins isim, somut ve soyut isim, tekil, çoğul ve topluluk isimleri.
Ne zaman kullanılır?
- Özel isim: Tek olan varlıklara verilen ad, büyük harfle başlar: Ankara, Ayşe, Van Gölü. Cins isim: Aynı türden varlıkların ortak adı: şehir, kız, göl.
- Somut isim: Beş duyudan biriyle algılanan: masa, rüzgâr, ses, koku. Soyut isim: Duyularla algılanamayan, zihinde var olan: sevgi, akıl, özlem, korku.
- Tekil isim: Tek varlık: kitap. Çoğul isim: -lar/-ler eki almış: kitaplar. Topluluk ismi: Eki olmadan birden çok varlığı anlatır: ordu, sürü, orman, kurul, takım.
- İsimler çekim eki alır: çoğul (-lar), hâl (-ı, -a, -da, -dan), iyelik (-ım, -ın), ilgi (-ın) ekleri.
Yapı
| Varlıklara verilişine göre | özel / cins | İstanbul / şehir |
|---|---|---|
| Varlıkların niteliğine göre | somut / soyut | kalem / umut |
| Varlıkların sayısına göre | tekil / çoğul / topluluk | asker / askerler / ordu |
Örnekler
- Rüzgârın sesi bütün gece pencereyi titretti.rüzgâr, ses: somut (duyulur, hissedilir)
- Annesinin sevgisi ona güç verdi.sevgi, güç: soyut
- Sürü akşam köye döndü.sürü: topluluk ismi
- Ağrı Dağı'na tırmandık.Ağrı Dağı: özel isim
Sık yapılan hatalar
- ✗ "Rüzgâr" soyut isimdir çünkü görülmez.✓ "Rüzgâr" somut isimdir.Somutluk için görmek gerekmez; dokunma, işitme gibi herhangi bir duyuyla algılanması yeter.
- ✗ "Öğrenciler" topluluk ismidir.✓ "Öğrenciler" çoğul isimdir.Topluluk ismi çoğul eki almadan topluluk bildirir: sınıf, ordu.
- ✗ Özel isimler hep tek kelimedir.✓ Özel isimler birden çok kelimeden oluşabilir.Türkiye Büyük Millet Meclisi, Kürk Mantolu Madonna.