Türkçe · Sözcük türleri · Ortaokul · LGS
Sıfatlar (Ön Adlar)
İsimlerden önce gelip onları niteleyen ya da belirten sözcükler: niteleme sıfatları ve belirtme sıfatları (işaret, sayı, belgisiz, soru).
Ne zaman kullanılır?
- Niteleme sıfatı: İsmin rengini, biçimini, durumunu anlatır. "Nasıl?" sorusunun cevabıdır: kırmızı elbise, yorgun adam, uzun yol.
- İşaret sıfatı: İsmi göstererek belirtir: bu kitap, şu ağaç, o ev, öteki kapı.
- Sayı sıfatı: Asıl: üç kalem · Sıra: üçüncü sıra · Üleştirme: üçer elma · Kesir: yarım ekmek, üçte bir pay.
- Belgisiz sıfat: Sayıyı ya da miktarı kesin vermez: bazı insanlar, birkaç gün, her öğrenci, hiçbir şey, birçok kitap.
- Soru sıfatı: İsmi soru yoluyla belirtir: hangi okul? kaç kişi? nasıl bir film?
- Sıfat tek başına kullanılıp ismin yerini tutarsa adlaşmış sıfat olur: Gençler (genç insanlar) parka gitti.
Yapı
| Niteleme | nasıl? → sıfat + isim | sıcak çorba |
|---|---|---|
| İşaret | bu, şu, o, öteki + isim | bu sokak |
| Sayı | kaç? kaçıncı? kaçar? → sayı + isim | beş gün, beşinci gün, beşer kişi |
| Belgisiz | bazı, her, birkaç, hiçbir + isim | bazı günler |
| Soru | hangi, kaç, ne + isim | hangi renk? |
Örnekler
- Yaşlı adam yavaş adımlarla yürüdü.yaşlı: niteleme sıfatı
- Bu şehirde üç yıl yaşadım.bu: işaret sıfatı · üç: asıl sayı sıfatı
- Çocuklara ikişer simit verdik.ikişer: üleştirme sayı sıfatı
- Hangi otobüs Kadıköy'e gidiyor?hangi: soru sıfatı
Sık yapılan hatalar
- ✗ "Bu güzel." cümlesinde "bu" sıfattır.✓ "Bu" burada zamirdir.Kendinden sonra bir isim yoksa işaret sözcüğü zamirdir. "Bu kitap güzel" dersek sıfat olur.
- ✗ "Hızlı koştu." cümlesinde "hızlı" sıfattır.✓ "Hızlı" burada zarftır.Fiili nitelediği için zarftır. "Hızlı araba" dersek sıfat olur.
- ✗ "Bazıları geldi." belgisiz sıfattır.✓ "Bazıları" belgisiz zamirdir.İsmin yerini tutuyor; sıfat olması için ardından isim gelmeli: bazı öğrenciler.