Türkçe · Sözcük türleri · Ortaokul · LGS
Zarflar (Belirteçler)
Fiilleri, sıfatları ya da başka zarfları zaman, durum, yer-yön, miktar ve soru yönünden belirten sözcükler.
Ne zaman kullanılır?
- Durum zarfı: Fiilin nasıl yapıldığını anlatır. "Nasıl?" sorusunun cevabı: Yavaş yürü. Güzel konuştu.
- Zaman zarfı: "Ne zaman?" sorusunun cevabı: Dün geldi. Akşam görüşürüz. Hemen çık.
- Yer-yön zarfı: Ek almadan yön bildirir: içeri, dışarı, aşağı, yukarı, ileri, geri, öte, beri. Dışarı çık. (Ek alırsa isim olur: Dışarıya çık → isim.)
- Miktar (azlık-çokluk) zarfı: çok, az, daha, en, pek, biraz, oldukça. Sıfatları ve zarfları da niteleyebilir: çok güzel ev, daha hızlı koştu.
- Soru zarfı: nasıl, ne zaman, niçin, neden, ne kadar (fiili soru yoluyla belirtiyorsa): Ne zaman geleceksin?
Yapı
| Durum | nasıl? | Sessizce içeri girdi. |
|---|---|---|
| Zaman | ne zaman? | Yarın erken kalkacağım. |
| Yer-yön | nereye? (eksiz) | Aşağı indi. |
| Miktar | ne kadar? | Çok yoruldum. · En güzel şarkı |
| Soru | nasıl / niçin / ne zaman + fiil | Niçin ağlıyorsun? |
Örnekler
- Çocuklar bahçede neşeyle oynuyordu.neşeyle: durum zarfı
- Toplantı akşama doğru bitti.akşama doğru: zaman zarfı
- Merdivenlerden yukarı çıktı.yukarı: yer-yön zarfı (eksiz)
- Bu yol çok daha kısa.çok, daha: miktar zarfları (birbirini ve sıfatı belirtiyor)
Sık yapılan hatalar
- ✗ "Dışarıya çıktı." cümlesinde "dışarıya" yön zarfıdır.✓ "Dışarıya" isimdir.Yer-yön sözcükleri ek alınca isim olur; zarf olmaları için eksiz kullanılmalıdır: Dışarı çıktı.
- ✗ "Güzel bir gün" ifadesinde "güzel" zarftır.✓ "Güzel" burada sıfattır.İsmi niteliyor. Fiili niteleseydi zarf olurdu: Güzel konuştu.
- ✗ "Akşamı bekliyorum." cümlesinde "akşamı" zaman zarfıdır.✓ "Akşamı" isimdir (nesne).Belirtme eki almış ve "neyi?" sorusunun cevabıdır.