Türkçe · Sözcük ve cümle yapısı · Lise / YKS
Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiil köklerine gelen eklerle isim, sıfat ya da zarf görevine geçen kelimeler: isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil.
Ne zaman kullanılır?
- İsim-fiil (-ma, -ış, -mak): eylemin adı. Okumak güzeldir. Yürüyüşe çıktık. Yazması uzun sürdü.
- Sıfat-fiil (-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş): ismi niteler. Koşan çocuk, gelecek hafta, okunası kitap, bilinmez yol, tanıdık yüz
- Zarf-fiil (-ıp, -arak, -ınca, -dıkça, -madan, -ken, -alı, -casına, -meksizin, -a...-a): fiili zaman, durum yönünden belirtir. Koşarak geldi. Eve gelince ara.
- Fiilimsiler olumsuzluk eki alabilir ama kip ve kişi eki almaz (bu yüzden yüklem olamaz, kalıcı isim olanlar hariç).
Yapı
| İsim-fiil | -ma/-me, -ış/-iş, -mak/-mek | gülmek, gülüş, gülme |
|---|---|---|
| Sıfat-fiil | -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş | gülen yüz, güleceği gün |
| Zarf-fiil | -ıp, -arak, -ınca, -dıkça, -madan, -ken... | gülerek, gülünce, gülmeden |
Örnekler
- Kitap okumayı severim.okuma: isim-fiil.
- Bahçede oynayan çocuklar bizim.oynayan: sıfat-fiil.
- Eve varınca seni arayacağım.varınca: zarf-fiil.
Sık yapılan hatalar
- ✗ Kalıcı isimleri fiilimsi saymak✓ dondurma, yazar, çakmak, dolma, kazakBunlar bir nesnenin adı olmuştur; fiilimsi sayılmaz.
- ✗ -ar ekini her zaman sıfat-fiil saymak✓ yazar, okur (kalıcı isim)Bir meslek ya da kişi adı olmuşsa fiilimsi değildir.