Türkçe · Sözcük ve cümle yapısı · Ortaokul / Lise
Cümlenin Ögeleri
Yüklem, özne, nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci ve edat tümleci: Cümleyi oluşturan temel ve yardımcı ögeler.
Ne zaman kullanılır?
- Yüklem: İş, oluş, hareket bildiren temel öge. Genellikle sondadır.
- Özne: İşi yapan. Yükleme kim?, ne? sorulur.
- Nesne: İşten etkilenen. Neyi? Kimi? (belirtili) ya da ne? (belirtisiz).
- Dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı): Nereye, nerede, nereden, kime, kimde, kimden?
- Zarf tümleci: Ne zaman, nasıl, niçin, ne kadar?
- Edat tümleci: Kiminle, neyle, ne için? (ile, için gibi edatlarla kurulan)
Yapı
| Öge bulma sırası | 1. yüklem, 2. özne, 3. diğerleri | Yükleme soru sorulur. |
|---|---|---|
| Örnek cümle | Ali (Ö) / dün (ZT) / kütüphaneden (DT) / iki kitap (BN) / aldı (Y). |
Örnekler
- Annem / bu sabah / bize / kahvaltı / hazırladı.Özne / zarf tümleci / dolaylı tümleç / belirtisiz nesne / yüklem
- Kardeşimle / sinemaya / gittik.Edat tümleci / dolaylı tümleç / yüklem (özne gizli: biz)
Sık yapılan hatalar
- ✗ Öge bulmaya özneden başlamak✓ Önce yüklem bulunurTüm sorular yükleme sorulur.
- ✗ Belirtisiz nesneyi özne sanmak✓ Ali kitap okudu. (kitap: belirtisiz nesne)Yükleme 'kim?' sorulur: Ali = özne; 'ne okudu?' kitap = nesne.