Türkçe · Anlam bilgisi · Ortaokul · LGS
Cümlede Anlam
Neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç, karşılaştırma ve öznel-nesnel cümleler. LGS'de en çok karıştırılan neden-sonuç ile amaç-sonuç ayrımı.
Ne zaman kullanılır?
- Neden-sonuç: Bir olayın gerçekleşme sebebi verilir: Yağmur yağdığı için maç ertelendi. (Sebep: yağmur.)
- Amaç-sonuç: Bir eylemin hangi amaçla yapıldığı söylenir: Sınavı kazanmak için çok çalıştı. (Amaç: kazanmak, henüz gerçekleşmemiş.)
- Ayırt etme testi: "için" yerine "-dığından, -dığı için" konabiliyorsa neden-sonuç; "-mak amacıyla" konabiliyorsa amaç-sonuç.
- Koşul-sonuç: Bir eylem bir koşula bağlanır: Erken yatarsan dinç uyanırsın.
- Karşılaştırma: İki ya da daha fazla şey arasındaki benzerlik ya da fark: Bu kitap ötekinden daha sürükleyici.
- Öznel cümle: Kişisel görüş, kanıtlanamaz: Bu şehrin en güzel mevsimi sonbahardır. Nesnel cümle: Kanıtlanabilir bilgi: Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
Yapı
| Neden-sonuç | -dığı için, -dan, çünkü | Hasta olduğu için gelmedi. |
|---|---|---|
| Amaç-sonuç | -mak için, -mak amacıyla, -sın diye | Yetişmek için koştu. |
| Koşul-sonuç | -sa, -dıkça, -madan | Çalışırsan başarırsın. |
| Karşılaştırma | daha, en, gibi, kadar | Ankara İzmir'den soğuktur. |
| Öznel / nesnel | görüş / kanıtlanabilir bilgi | Çok güzel bir film. / Film 2 saat sürüyor. |
Örnekler
- Trafik yoğun olduğundan geç kaldık.neden-sonuç
- Otobüse yetişmek için koştu.amaç-sonuç
- Kitap okudukça kelime hazinen gelişir.koşul-sonuç
- Bence bu, yılın en iyi filmi.öznel cümle
Sık yapılan hatalar
- ✗ "Kilo vermek için spor yapıyor." neden-sonuçtur.✓ Amaç-sonuçtur.Kilo vermek henüz gerçekleşmemiş bir hedef: "kilo vermek amacıyla".
- ✗ "Hasta olduğu için okula gelmedi." amaç-sonuçtur.✓ Neden-sonuçtur.Hastalık gerçekleşmiş bir sebep: "hasta olduğundan".
- ✗ İçinde rakam olan cümle her zaman nesneldir.✓ Rakam olsa da görüş bildiren cümle özneldir."Bu 3 saatlik film çok sıkıcıydı" özneldir.