Türkçe · Noktalama · Ortaokul · LGS
Nokta, Soru ve Ünlem İşareti
Cümle sonunda kullanılan üç işaret ve en çok karıştırılan yerleri: kısaltmalarda nokta, sıra sayılarında nokta, soru eki olduğu hâlde soru işareti konmayan cümleler.
Ne zaman kullanılır?
- Nokta: Tamamlanmış cümlenin sonuna: Okula gittim. Bazı kısaltmalardan sonra: Prof., Dr., vb., bk. Sıra bildiren rakamlardan sonra: 3. sınıf, 19. yüzyıl. Tarihlerde: 15.10.2026. Saat ve dakikayı ayırmak için: saat 14.30.
- Başlıklardan sonra nokta konmaz: Sonbahar Yaprakları
- Soru işareti: Soru bildiren cümlenin sonuna: Ne zaman geleceksin? Bilgi kesin değilse ayraç içinde: 1496 (?) yılında doğdu.
- Soru eki olsa da cümle soru sormuyorsa soru işareti konmaz: Gelir mi gelmez mi bilmiyorum.
- Ünlem işareti: Sevinç, korku, şaşırma gibi duyguları, seslenmeyi ve emri vurgulayan cümlelerin sonuna: Eyvah, geç kaldık! Ey Türk gençliği! Alay ya da küçümseme için ayraç içinde: Çok çalışkanmış (!) her gün uyuyor.
Yapı
| Nokta | cümle sonu · kısaltma · sıra sayısı · tarih · saat | 3. kat · 15.10.2026 · 09.45 |
|---|---|---|
| Soru işareti | soru cümlesi sonu · (?) şüphe | Nereye gidiyorsun? |
| Ünlem | duygu · seslenme · (!) alay | Ne güzel bir gün! |
Örnekler
- Dr. Ayşe Yılmaz 2. katta.Unvan kısaltması ve sıra sayısında nokta
- Toplantı 09.30'da başlayacak.Saat ve dakika arasında nokta
- Sınavı kazanıp kazanmadığını sordum.Dolaylı soru: soru işareti yok
- Yaşasın, tatil başladı!Sevinç: ünlem
Sık yapılan hatalar
- ✗ 3.'üncü sırada bitirdi.✓ 3. ya da 3'üncü sırada bitirdi.Rakamdan sonra ya nokta ya da ek konur, ikisi birlikte kullanılmaz.
- ✗ Gelip gelmeyeceğini merak ediyorum?✓ Gelip gelmeyeceğini merak ediyorum.Cümle soru değil, bildirim: nokta.
- ✗ Kürk Mantolu Madonna.✓ Kürk Mantolu MadonnaBaşlık ve eser adlarının sonuna nokta konmaz.